Sân si là gì?

70
Sân si là gì?

Đức Phật đã từng dạy rằng “tham, sân, si là nguồn gốc của mọi tội lỗi”. Hôm nay, để làm đa dạng kiến thức và tăng thêm hiểu biết của bạn về kiến thức Phật học trong ứng dụng vào đời sống, bài viết này với mong muốn giúp bạn tìm hiểu về sân si là gì? Vì sao chúng gây ra phiền não trong đời và cần làm gì để không bị các tâm xấu này chi phối, luôn được an nhiên.

Tìm hiểu sân, si là gì?

Sân, si là những thứ được phật pháp nhắc tới thường xuyên, bởi đó là hai trong số 10 thứ phiền não căn bản ảnh hưởng đến nhân cách sống, làm nhiễu loạn lục đạo, tứ sinh gồm: tham, sân, si, mạn, nghi thân kiến, biên kiến, tà kiến, kiến thủ và giới cấm thủ.

Với nội dung tìm hiểu hôm nay “sân si là gì”, chúng ta có thể hiểu theo cách giả nghĩa sau đây:

  • Sân: sân hận, bực tức, khó chịu và tỏ ra không hài lòng về một việc, hoặc một đối tượng nào đó.

Nguồn gốc của sân là tham ( sự tham muốn, ưa thích về ngũ dục,…), bởi vì khi sự tham lam không được thỏa mãn thì sinh lòng sân hận, ganh ghét.

Si: si mê, mê muội, ngu dại, thiếu sáng suốt để nhận thức ra được vấn đề nào đó

Người si mê thì thiếu hiểu biết, thiếu trí tuệ. Do đó luôn ham muốn tìm cầu cái này cái kia trong vô minh, để rồi vì thiếu trí tuệ, kiến thức bộc phát sân hận.

Như vậy, sân si thể hiện những trạng thái phiền não căn bản mà khi bị phụ thuộc, đè nặng và chi phối bởi chúng, thì con người khó ngăn chặn và kiềm chế được, để rồi đau khổ nối tiếp đau khổ mà không có sự toàn tâm và tu tập.

Xem thêm bài viết: Thảo mai là gì?

Vì sao sân, si gây ra phiền não trong đời

Vì sao sân, si gây ra phiền não trong đời

  • Trong Kinh Hoa Nghiêm có dạy rằng: “ Nhất niệm sân tâm khởi, bách vạn chướng môn khai” nghĩa là khi sân tâm hiện lên, thì con người ta không đủ tỉnh táo và kiến thức để kiềm chế ý thức, sinh ra một loạt các não phiền từ tâm.
  • Khi ngọn lửa sân hận nổi lên thì các nghiệp chướng xuất hiện. Sân hận gây nên sự tức tối, bộc lộ ra bên ngoài qua hành vi được xem là thô lỗ và cư xử không đúng chuẩn mực đạo đức của xã hội.

Ví dụ:

Gần đây có một trường hợp con dâu giết hại mẹ chồng, có thể thấy nguồn cơn của sự việc là do tâm sân điều khiển và chi phối.

Người mẹ chồng ghét và luôn tìm mọi lý do để đày đọa, sai việc cô con dâu. Vì tâm ghen ghét trong bà mẹ chồng, bà ta suốt ngày chửi rủa, bới móc mọi lỗi lầm khiến cô như sống trong địa ngục. Chồng thì đi làm xa không hay biết gì, nên càng trách cứ cô là không nhường nhịn để làm quan hệ mẹ chồng – nàng dâu tốt hơn.

Một hôm nọ, cô con dâu xin mẹ tiền đi chợ nhưng vì ghét bỏ, bà mẹ chồng khó tính đã nói rằng cô ấy ăn bám gia đình chồng và giữ của riêng cho bên nhà ngoại, nói ba mẹ cô con dâu không dạy dỗ cách làm ăn. Vì đụng đến lòng tự ái, tâm sân nổi lên, cô ấy đã không kiềm chế được hành vi và lấy con dao đâm vào vào  khiến bà mẹ bị chết.

Như vậy đấy, trường hợp này không đại diện cho mọi tình huống, mà đây là một trường hợp điển hình về lối sống bị chi phối bởi tâm sân hận. Chính bởi sân hận nên si mê, lầm lạc, để không loại bỏ kiến thức tìm cách giải quyết mà lại tạo nghiệp lớn và là nỗi day dứt, phiền não cả cuộc đời.

  • Trên đời này không gì gây khốn khổ và phiền não bằng vô minh ( tức sự thiếu hiểu biết. Vô minh phát khởi do tâm si sinh ra. Si mê dẫn đến thiếu kiến thức để nhận biết mọi sự vận động của đối tượng xung quanh, mọi vấn đề của cuộc sống.
  • Như đã nói, si mê dẫn đến tham lam và sân hận, do lầm đường lạc lối nên gây ra muôn vàn khổ đau hệ lụy về sau. Si mê là món phiền não nặng nề và rất nguy hiểm,tạo nên mọi nghiệp xấu ác, ngăn cản con đường tu tập bản tánh của mỗi người.
  • Những người bị tâm si mê chi phối không đủ tỉnh táo và nhiều kiến thức để phân biệt tính phải – trái, đúng – sai của sự việc và đối tượng nên thường là công cụ để người khác lợi dụng làm những điều xấu và ác. Vì thế, các phiền não nối tiếp phiền não. 
  • Khi thiếu sự soi sáng của ngọn đuốc trí tuệ, các khổ đau chồng chất khiến các tâm xấu cứ vậy hình thành mà khó dập tắt. Trừ khi có sự học hỏi, tu tập để tăng hiểu biết thì mới làm hạn chế được những tác động mà tâm si mang đến cho mỗi người. Vậy mới biết vai trò của giáo dục là to lớn đến nhường nào ( giáo dục từ mỗi cá nhân, nhà trường, gia đình và xã hội,…).

Xem thêm bài viết: Hỷ, nộ, ái, ố là gì?

Làm gì để không bị các tâm sân si chi phối gây phiền não.

Sở dĩ chúng ta cứ bị áp lực, khổ đau dày vò là do sự phát khởi của các tâm gây phiền não, trong đó có tâm sân si. Như vậy, để không bị chúng chi phối gây thiếu sự sáng suốt và hiểu biết thì mỗi người cần phải học tập, tu dưỡng bản thân và rèn luyện các tính tốt mỗi ngày.

Muốn thế, trước khi các hành động  và lời nói do tâm sân si mang đến, thì bạn cần phải tập bình tĩnh để nhận diện rằng, trong lúc này tâm sân si đang bao trùm lấy tâm trí ta. Để từ đó, chính kiến suy nghĩ nếu cứ để chúng điều khiển thì các hành vi và lời nói tiếp theo của mình sẽ tạo ra những hậu quả gì về sau.

Khi tâm phiền não nguy hiểm vốn tồn tại âm ỉ và chưa được đoạn diệt trong tâm ta, thì đừng để sự thiếu hiểu biết của mình làm tác nhân để nó bùng lên thành ngọn lửa sân hận và si mê thiêu rụi nhân cách cao đẹp của bạn,nhân cách mà bạn mong muốn tu dưỡng nó tốt lên mỗi ngày. Hãy ngừng lại, hít thở thật sâu để cảm nhận tâm sân si lộng hành mà không điều khiển được tâm sáng suốt của bạn nhé.

Xem thêm bài viết: Sống ảo là gì?

Hy vọng bài viết cho bạn thêm những kiến thức về các phiền não sân, si. Mong rằng bạn tỉnh táo và đủ trí tuệ để kiềm chế và loại bỏ chúng ra khỏi tâm hồn, để hạnh phúc an nhiên luôn chào đón.

Nam Anh
Asia Soft trang tin tức chuyên cung cấp thông tin về công nghệ, sức khỏe, làm đẹp cho Nam và Nữ và nhiều kinh nghiệm hay khác. Mọi thông tin chúng tôi chia sẻ đều được qua nghiên cứu kỹ và tổng hợp chia sẻ từ các chuyên gia. Rất mong bạn đọc sẽ có nhiều đóng góp để giúp nội dung bài viết bổ ích nhất với mọi người.